Rondom Couperus

Rondom Couperus is een reeks waarin door Louis Couperus bewonderde en beïnvloede of anderszins aan Couperus verwante literaire teksten van rond 1900 zullen worden uitgegeven.

Verschenen

M.G.L. van Loghem Fokel (1898)
Een Couperiaanse roman over een verderf zaaiende Friese femme fatale.

Cécile de Jong van Beek en Donk Hilda van Suylenburg (1897)
Een anti-Eline Vere die echter de Haagse fin-de-siècle-wereld prachtig uitvoerig van binnenuit beschrijft. Daarnaast zou Cornélie uit Langs lijnen van geleidelijkheid deels op de schrijfster zijn gebaseerd.

In voorbereiding

Henri Borel Vlinder (1901)
Een verguisde en vergeten Eline Vere-epigoon, echter zodanig over the top dat het verplichte leesvoer is voor elke oververfijnde Couperusfan.

Gabriele d’Annunzio De triomf van de dood (1894)
Couperus bewonderde het werk van d’Annunzio zeer en hun sociale werelden overlapten ook. Deze klassieke roman van d’Annunzio behoort tot de indrukwekkendste van het Europese fin de siècle.

Maurits Wagenvoort De dromers (1900)
Couperus vond dit een van de mooiste werken van zijn goede vriend. Een in Parijs gesitueerde decadente roman met opvallende intertekstuele verbanden met Langs lijnen van geleidelijkheid.

Over de reeks Rondom Couperus

Louis Couperus is zonder twijfel de grootse Nederlandse schrijver van rond 1900 en misschien wel de grootste Nederlandse romanschrijver ooit. Eline Vere, De stille kracht of Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan zijn nog steeds in druk en worden volop gelezen en geprezen. Zijn tijdloze oeuvre geeft een prachtige inkijk in de fascinerende wereld van het fin de siècle.

Maar hoe onmiskenbaar de literaire oorspronkelijkheid van Couperus ook is, hij leefde niet in een cultureel vacuüm. Hoewel Couperus zich de façade van een ‘passatist’ aanmat, had hij wel degelijk een scherp oog voor de artistieke ontwikkelingen van zijn tijd. Dat blijkt indirect uit, niet altijd grondig bestudeerde, intertekstuele kenmerken van zijn werken en terloopse opmerkingen in zijn brieven. In contemporaine kritieken worden regelmatig vergelijkingen gemaakt tussen het werk van Couperus en zijn (Europese) tijdgenoten. Daarnaast vertaalde hij samen met zijn vrouw werk van tijdgenoten en hij had ook persoonlijk contact met ze. Zoals elke schrijver onderging hij van deze lectuur en omgang onbewust invloeden. Op zijn minst heeft het hem gedwongen te reflecteren over zijn positie als literair auteur.

Zo past Eline Vere naadloos in de traditie van de grote negentiende-eeuwse vrouwenromans van Flaubert of Tolstoj, en passen Noodlot en Extase bij het decadentisme à la Oscar Wilde. Metamorfose is een opvallend moderne introspectieve metaroman en De stille kracht anticipeert op het postkoloniale debat.

Couperus’ werk heeft niet toevallig de tand des tijds doorstaan: het is moderner dan dat van menig schrijvende tijdgenoot. Couperus’ grootsheid heeft er echter wel toe geleid dat het soms lijkt of hij de enige Nederlandse schrijver van rond 1900 is die het lezen nog waard is.

Hoewel Couperus’ werk zogenaamd nooit ‘school heeft gemaakt’ zijn er in de Nederlandse literatuur van rond 1900 wel degelijk werken met onmiskenbare invloed van de Haagse meester te vinden. Deze zijn echter doorgaans ‘vergeten’ en antiquarisch moeilijk te vinden. Dat geldt ook voor enkele romans van over de grenzen die opvallende intertekstuele verbanden met Couperus’ oeuvre hebben.

De reeks Rondom Couperus wil daar op bescheiden wijze verandering in brengen en deze werken opduikelen en weer beschikbaar maken. Dit ter literair genoegen van de Couperusfan maar ook van de liefhebber van negentiende-eeuwse- en fin-de-siècle-literatuur.

De reeks wordt verzorgd door fin-de-siècle-kenner Sander Bink van rond1900.nl.

kringel